02-10-05

Het geheugen van Congo


[binnenland] Veel voormalige koloniale mogendheden hebben moeite om met hun verleden in het reine te komen. Zo ook ons land. L'époque congolaise was niet de meest roemrijke periode uit onze vaderlandse geschiedenis, maar wel één van de meest interessante én dubbelzinnige. Ter gelegenheid van 175 jaar België organiseert men een grootse overzichtstentoonstelling over dat koloniale tijdperk. Ik bracht er zopas een bezoek aan en vond het niet onaardig. De expositie was verrassend genuanceerd en deed moeite om het verhaal in een juiste context te plaatsen.
Het begon al met een duidelijke situering in de tijd. De koloniale tijd is niet de enige geschiedenis van Congo, maar een periode van nauwelijks 75 jaar - mààr 3 generaties, zoals de tentoonstelling stelt. Hiermee wil men niets minimaliseren, maar erop wijzen dat het land een véél langere traditie heeft. De Belgen hebben Congo niet geschapen, maar er wel een bijzonder ingrijpende en blijvende invloed op gehad. Een eerste zaal vertelde het verhaal van de ontdekkingsreizigers van Midden-Afrika. Stanley en Livingstone werden in de kijker gezet, evenals ene Pierre Savorgnan de Brazza, een Italiaanse Fransman die dat andere Congo - juist: Congo-Brazzaville - in kaart bracht. Na de ontdekking kwam de echte kolonisatie aan de beurt. Leopold II zocht, conform aan de tijdsgeest, nieuwe gebieden om de macht en de belangen van zijn land en van hemzelf uit te breiden. Congo werd zijn deel en de beruchte Conferentie van Berlijn (1884-1885) zorgde voor een internationale legitimatie van Congo als zijn persoonlijk bezit. Leopold's constructies en de rol van de Société Générale werden uit de doeken gedaan, evenals de keerzijde van de medaille. Met een grote foto van een kind met afgehakte handen werden de minder fraaie praktijken wel heel duidelijk in beeld gebracht.
De gruwelijke verhalen werden niet geschuwd. Meer zelfs: de begeleidende brochure wijdt twee bladzijden aan de vraag of er een Congolese genocide geweest is, maar spreekt zich uiteindelijk niet uit. De aanklachten worden meteen in een negatief daglicht geplaatst: "De beschuldiging van genocide, ingebracht tegen de Onafhankelijke Congostaat, werd versrpeid door recente populair-geschiedkundige werken en gretig overgenomen door de media. Is deze aanklacht historisch gefundeerd?" De redactie omzeilt de kwestie handig, want men twijfelt aan de betrouwbaarheid van de demografische gegevens. Er kunnen geen rotsvaste conclusies uit getrokken worden. Bovendien speelden ook andere factoren mee: "Vandaag plaatst de gescheidenis van de op 20% geschatte demografische regressie in de jaren 1875-1925/1930, de gewelddaden van de leopoldiaanse tijd in een bredere context van gezondheidsomstandigheden en van volksverhuizingen, zonder aan een van deze factoren een exclusief belang toe te kennen." Ondanks deze bijzonder diplomatische bewoordingen wordt niets ontkend, wat de geloofwaardigheid van de tentoonstelling toch ten goede kwam.
De andere delen van de tentoonstelling ging in op de economische en agrarische rijkdommen, de beeldvorming en de cultuur van het land. Daarin werd ieders rol benadrukt. De Kerk heeft er, hoewel heel paternalistisch en bekeringsgezind, steeds voor gezorgd dat er onderwijs verstrekt werd. Zo was er een mooie foto van het nu vervallen seminarie van de Witte Paters. Schrijnend. Ook de in 1954 door de KUL-UCL gestichte universiteit Lovanium prijkte op een grote foto. Prachtige nieuwe gebouwen, maar nauwelijks door zwarte studenten bevolkt. Lovanium is nooit tot volle ontwikkeling gekomen. Om maar niet te spreken over de huidige toestand...
Het is erg om vast te stellen dat Congo op het einde van het 'wonderdecennium' (1950-1959) uiteindelijk zelfstandig werd, maar implodeerde. De Belgen waren dan wel weg, maar hiermee zakten ook alle maatschappelijke structuren in elkaar, aangezien die niet door 'inlanders' bevolkt werden. De rest is geschiedenis... Ook dat kwam in Tervuren aan bod, zij het misschien iets te summier. Op de Congo-crisis en de moord op Lumumba ging men niet bijzonder diep in, maar de kwestie is nog te 'vers' om er in dit kader grote uitspraken over te doen.
Mijns inziens was het een geslaagde tentoonstelling. Er werd op alle aspecten van de Congolese maatschappij ingegaan, evenals het 'zwarte' verleden van ons land, zij het in bedekte termen. De expositie blinkt uit in zijn volledigheid én bondigheid. Geen overbodige videowalls, inheemse dieren of toneeltjes, neen, enkel de essentie. Het is al bij al een grote prestatie om een kolossaal en omstreden onderwerp op die manier in beeld te brengen.
Nog een uitsmijter: De tentoonstelling leerde ook dat de Congolese muziek nauw verwant is met de Cubaanse. De Rumba heeft heel wat invloeden ondergaan van de Congolese Mambo en vice versa. Veel weet ik er niet van, maar het is opvallend dat er op dit vlak sterke banden zijn op een plaats waar je dat niet zou verwachten.

Meer info op http://www.congo2005.be/ Als u nog wil gaan zal u zich moeten spoeden: op 9 oktober gaan de deuren definitief dicht!

19:00 Gepost door peterNET | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

id ik heb deze tentoonstelling in het museum in tervuren beozcht en ik moet zeggen onder de indruk! je kunt er een hele namiddag in rondlopen indertijd toen
;-)

Gepost door: lord cms | 08-10-05

De acht van stanleystad,een weerzinkwekkende gijzeling Roland
Soldaat



Berichten: 4

Woonplaats: Leopoldsburg

Geplaatst: Wo Okt 18, 2006 4:39 pm Onderwerp: De acht van Stanleystad Een mensonterende gijzeling.

--------------------------------------------------------------------------------

Ik ben Roland Marico, geboren te vlamertinge (Ieper).Woonplaats: Guillaumelaan 5 Leopoldsburg 3970 Telf: 011-747782 Gsm:0475664281 Email: roland.marico@telenet.be.Als militair heb ik twee maal verplicht geweest naar Congo te vertrekken Ik ben gevangen genomen door de rebellen, en zes maand opgesloten in een cel, waar ik gefolterd en mishandeld geweest ben1960en1961 toen lumoembe vermoord werd.Ik heb een boek geschreven over deze gijzeling Prijs: 12,70 euro.Voor meer informatie,tik mijn naam in opGOOGLE (roland marico) en bekijk alle sites van de ACHT VAN STANLEYSTAD.Het zal mij veel plezier doen een email te mogen ontvangen .De beste groeten en tot binnen kort.

Roland

Gepost door: roland marico | 21-12-06

De commentaren zijn gesloten.