15-09-05

Peter en de Atlas


[cultuur] Niets is leuker dan rondsnuffelen in de bestofte rekken van De Slegte, de tweedehands- en fin-de-serie-boekhandel. Vanmiddag tussen soep en patatten snel een bezoekje gebracht aan dat Leuvens oord van verderf en jawel, een schat werd mijn deel.
Al heel mijn leven ben ik verzot op atlassen en andere kaartenboeken. Meer zelfs, via die dingen leerde ik lezen. We schrijven 1982 - ik was toen drie - en mijn ouders kregen een cadeau van de toenmalige BAC-bank (nu Bacob, of is dat alweer veranderd?), namelijk De wereld rondom ons. Land na land werd opgesomd, vergezeld met een kleurrijke vlag. Kleine Peter, toen al zo nieuwsgierig, deed dat boekje open en bleef er in bladeren. En bladeren. En bladeren. Kijken naar de foto's én kijken naar de kaarten. Vooral de kaarten. Langzamerhand begon ik zo de namen van de landen naast de vlaggetjes te lezen. Het werd erger: naarmate ik meer en meer kon lezen, begon ik zelfs de namen van de hoofdsteden van buiten te kennen, zodat ik terecht als een rariteit beschouwd werd. "Allez manneke" - ik was toen zes of zeven - "wat is de hoofdstad van Madagascar?" "Antananarivo" "En van Bulgarije?" "Sofia". Welk kind van die leeftijd houdt zich godbetert met idyllische oorden als N'Djamena of Addis Abeba bezig? Gelukkig dat Jambers toen niet bestond.
Na verloop van tijd schakelde ik over van landenatlassen naar wegenkaarten en wegenboeken. Met mijn kleine blauwe boekje, Lannoo's wegenatlas (editie 1988 of zo), kon ik als tienjarige aan iedereen vertellen hoe je het best van Mons naar Philippeville kon rijden via Beaumont. Meer nog: ik leerde onbewust de nummers van de wegen van buiten. Dat gaat er moeilijk uit. Zo is de N33 de weg van Oostende naar Torhout, de N36 gaat van Zarren over Roeselare naar de kanten van Kortrijk (Harelbeke?), de N31 is de weg van Brugge naar Blankenberge, de N369 verbindt Leffinge met Ieper, kortom, in het pre-GPS-tijdperk was ik steeds bereid mijn diensten aan te bieden. Je houdt het niet voor mogelijk.
Nadat de Michelins hun intrede deden (de grote atlas van Frankrijk uit 1995 heb ik verslonden) en mijn kamer volhing met kaarten uit National Geographic kocht ik in het begin van de 21ste eeuw de Topografische Atlas van België, hét magnum opus van het NGI (het Nationaal Geografisch Instituut, zo'n heerlijke instelling die nog niet gefederaliseerd is). In dit bekroond werk staan zowat alle objecten die het Belgisch landschap sieren. Om uren in te kijken. Na wat zoekwerk zie je ook minder evidente dingen staan, zoals oude spoorwegbermen, zodat je er ook de evolutie van het landschap en de ruimtelijke inrichting door kan vatten. Dus zocht ik onmiddellijk alle restanten van oude spoorlijnen op. Een paar jaar geleden heb ik hierover al iets geschreven op peterNET.
Als ik ergens op reis ga, dan moet ik een kaart of atlas van de streek kopen. Uit Parijs bracht ik een grote geplastificeerde Michelin mee. Ook Barcelona heeft lange tijd een paar vierkante meter van mijn kotmuur ingenomen. In de fnac van Lissabon tikte ik de Aeroguia Lisboa e área metropolitana op de kop, waardoor ik nu ook de mooie Portugese hoofdstad vanuit de lucht kan bekijken. Dat zag je ook vanuit het vliegtuig - het zicht op de Vasco da Gama-brug was adembenemend - maar een atlas geeft mij een blijvende herinnering aan zo'n mooie beelden.
Nog één groot werk mis ik: de grote atlas van National Geographic. Zoals ik reeds zei sieren de losse kaarten van dit gerenommeerde Amerikaans Instituut (jawel, zelfs de Verenigde Staten hebben zo'n organisaties!) mijn muren, maar alle kaarten zijn ook in boekvorm te verkrijgen. Het prijskaartje bedraagt een paar honderd euro. Bovendien wordt het ding vaak bijgewerkt - gelukkig maar - zodat je exemplaar snel veroudert. Money money money. Maar dat mag de pret niet drukken. Ooit koop ik dat ding.
Vandaag was het in De Slegte andere koek die onder mijn neus belandde. De Leuvense vestiging bood tegen een bijzonder aangename prijs een exemplaar van de Atlas de géographie moderne aan. Niets speciaals denkt u, ware het niet dat het exemplaar uit 1907 dateert! Ongelooflijk. De kaarten tonen de wereld zoals die er toen uitzag: het Europa van vóór het Verdrag van Versailles en het Afrika en Azië van vóór de dekolonisatie. Bovendien was Frankrijk nog steeds van Elzas en Lotharingen geamputeerd (dat ze in 1870 aan Duitsland verloren hadden). Dat viel bij de Fransen bijzonder zwaar. Nog steeds beschouwden ze het als een deel van hun rijk. De atlas uit 1907 is van Franse makelij (Librairie Hachette, Paris) en op elke kaart van Frankrijk tekende men er met een stippellijn de verloren departementen bij. Toen was dat nog wishful thinking, maar elf jaar later, na de Grote Oorlog, zouden de gebieden definitief bij L'Hexagone ingelijfd worden. Ook België staat niet in zijn geheel in mijn exemplaar. In die tijd was er immers nog geen sprake van de Oostkantons. Nee, Eupen en Malmédy waren toen nog eigendom van den Duitscher. Begint het bij u ook te watertanden? Pech, want die atlas is nu lekker van mij...

00:36 Gepost door peterNET | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

* Tis idd altijd leuk zoeken zo..
Nog toffer is ook daadwerkelijk iets te vinden!
Super :)

Gepost door: pam | 15-09-05

elzas-lotharingen Volgens mijn historische expertise is Elzas-Lotharingen na het verdrag van Versailles terug bij Frankrijk gevoegd (cfr. Straatsburg) en kunnen de Fransen dus niet claimen dat het bij hun rijk hoort want het HOORT er gewoon bij.

Gepost door: historicus | 05-10-05

Elzas excuseer: u schreef wel degelijk 'beschouwden' dus u zat juist. mijn excuses

Gepost door: hstoricus | 05-10-05

De commentaren zijn gesloten.